Beta Mühendislik Logo
BETA MÜHENDİSLİK DANIŞMANLIK LTD.ŞTİ

AI Destekli Akıllı Arama

Doğal dilde arama yapın, sorunuzu AI anlayacak

Hizmet Detayları

Tarımsal Danışmanlık Hizmetleri

Toprak Koruma Projesi

Tarım arazilerinizde tarım dışı faaliyetlere başlamadan önce yasal zorunluluk olan toprak koruma projeniz için ve süreçle ilgili şirketimiz ile iletişime geçebilirsiniz.

5403 Sayılı Kanun 04.04.2026 Tarihli Yönetmelik Yetki Belgeli Ziraat Mühendisi
Toprak Koruma Projesi
Anasayfa Hizmetlerimiz Toprak Koruma Projesi

Tarım arazileri; erozyon, kazı, dolgu ve yanlış arazi kullanımları nedeniyle her yıl önemli miktarda verimini yitirmektedir. Toprak Koruma Projesi, bu kayıpları önlemeye yönelik yasal bir güvence mekanizmasıdır. Tarım dışı faaliyete başlamadan önce projenin hazırlanması hem yasal bir zorunluluk hem de çevresinde bulunan tarım arazilerine karşı sorumluluğumuzdur.

Yasal Dayanak
  • 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu
  • Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete: 04.04.2026, Sayı: 33214) — Madde 17
  • Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük (BKK 91/2526)

Toprak Koruma Projesi Ne Zaman Zorunludur?

4 Nisan 2026 tarihli Yönetmeliğin 17. maddesi uyarınca; zorunlu olarak kazı veya dolgu gerektiren herhangi bir arazi kullanım faaliyeti sonucunda ya da yapılan faaliyete bağlı olarak çevresindeki tarım arazilerinde aşağıdaki bozulmalar oluşması veya oluşma ihtimali bulunması halinde toprak koruma projesi hazırlatılması zorunludur:

Toprak Yapısının Bozulması
Kazı, dolgu veya faaliyetin neden olduğu fiziksel, kimyasal ya da biyolojik toprak niteliği kaybı.
Drenajın Engellenmesi
Arazi kullanım değişikliğine bağlı olarak su akışının bozulması ve çevredeki alanlarda su baskını riski.
Tuzlanma ve Alkalileşme
Yanlış sulama veya arazi düzenlemesi sonucunda toprağın kimyasal dengesinin bozulması.
Erozyon ve Heyelan Riski
Meyilli alanlarda toprak örtüsünün zarar görmesi sonucunda oluşacak toprak kayıpları.
İnşaat ve Yapılaşma
Tarımsal veya tarım dışı amaçlı yapı inşaatına bağlı kazı-dolgu faaliyetleri.
Enerji ve Sanayi Yatırımları
Maden, doğal gaz, yenilenebilir enerji ve benzer büyük ölçekli arazi müdahaleleri.
Dikkat: Arazi etüt raporu hazırlanırken toprak koruma projesine ihtiyaç olup olmadığı açıkça belirtilmek zorundadır. İhtiyaç duyulması halinde projenin hangi tedbirleri içermesi gerektiği, ihtiyaç duyulmaması halinde ise neden ihtiyaç duyulmadığı açıklanır. (Yönetmelik Madde 6/3)
Tarım arazisi Tarımsal amaçlı yapı Kazı dolgu faaliyeti

Proje Kapsamında Yer Alan Tedbirler

Yönetmeliğin 17/5. maddesi çerçevesinde hazırlanacak projeler; arazi bozulması ve toprak kayıplarını engelleyen fiziksel ve kültürel tedbirleri içermek zorundadır:

Sekileme (Teraslama)
Meyilli arazilerde erozyonu önlemek amacıyla yapılan basamaklı arazi düzenlemesi.
Çevirme ve Koruma Duvarı
Toprağın kaymasını ve sürüklenmesini önlemek için inşa edilen fiziksel yapılar ve koruma bantları.
Bitkilendirme
Toprak örtüsünü güçlendirmek ve erozyona karşı biyolojik önlem almak için yapılan yeşillendirme.
Arıtma Uygulamaları
Faaliyetten kaynaklanan atık suların arıtılarak tarım arazilerine zarar vermesinin önlenmesi.
Drenaj Düzenlemesi
Su akışını yönlendirerek aşırı nemlenmeden kaynaklanan toprak bozulmalarının giderilmesi.
Diğer Fiziksel Önlemler
Arazi özelliklerine göre belirlenen imalat, inşaat ve kültürel tedbirler bütünü.

Tarımsal Amaçlı Yapılarda Toprak Koruma Projesi

Tarımsal amaçlı yapılar için izin talebi tarım dışı kullanımlardan farklı bir çerçevede değerlendirilmektedir. Bu yapılarda alternatif alan araştırması ve tarımsal kullanım bütünlüğü aranmaz; arazi niteliğine ve sınıfına bakılmaksızın proje kapsamında vaziyet planı ile talep edilen alan için izin verilebilir. Toprak Koruma Projesi talebi tarım dışı izinlerde olduğu gibi parsel için yapılan etüt sonrası hazırlanan Etüt Raporunda belirtilir. (Yönetmelik Madde 14/2)

Yönetmelik kapsamında tarımsal amaçlı yapı sayılan başlıca tesisler şunlardır:

Hayvancılık TesisleriEntegre nitelikte olmayan hayvan yetiştiriciliği, mandıra, hara ve solucan gübresi üretim tesisleri
Depolama YapılarıÜreticinin bitkisel üretimden elde ettiği ürün için ihtiyaç duyduğu depo, sundurma ve çiftlik atölyeleri
Seralar ve ÖrtüaltıBitkisel üretim amacıyla kurulacak sabit ve yarı sabit sera yapıları
Bağ EviTarımsal faaliyetin gerektirdiği, doğal yapıyı bozmayacak şekilde inşa edilen yapı
Fide-Fidan TesisleriFide ve fidan üretim tesisleri ile tarımsal Ar-Ge amaçlı yapılar
Sulama AltyapısıSulama amaçlı güneş enerji santrali ve toprak koruma altyapı tesisleri
Önemli Hatırlatma
  • Tarımsal amaçlı yapılarda izin; projesine uygun yapılması ve tarımsal amaç dışında kullanılmaması koşuluna bağlıdır.
  • Amaç dışı kullanım tespit edilmesi durumunda izin iptal edilir ve izinlendirme yazısında bu husus açıkça belirtilir.
  • Yönetmelik ekinde belirtilen (Ek-7) noter onaylı taahhütname izinlendirme sürecinde yatırımcıdan talep edilir. (Yönetmelik Madde 4/7)
🔎
Tarım Dışı Arazi İzni Rehberi 2026 Kurula hangi talepler gider, hangileri doğrudan valilikten sonuçlanır? Başvuru sürecinin tüm detayları için okuyun.

Başvuru ve İzinlendirme Süreci

Toprak koruma projesinin onay süreci, arazi etüdünün tamamlanmasının ardından aşağıdaki adımlarla ilerlemektedir. Her aşama ilgili yönetmelik maddesiyle birlikte verilmiştir.

1

TAD Portal’a Başvuru

Tarım arazilerinin tarımsal veya tarım dışı amaçlı kullanım talepleri için;

  • Arazinin belediye ve mücavir alan sınırları içinde olması durumunda belediyeye,
  • Belediye ve mücavir alan sınırları dışında olması durumunda il özel idaresine veya il müdürlüğüne,
  • Madencilik, enerji yatırımları gibi plan zorunluluğu olmayan faaliyetlerde doğrudan il müdürlüğüne

TAD Portal üzerinden başvuru yapılır. (Madde 5)

2

Arazi Etüt Raporu Hazırlanması

Bakanlığın hizmet içi eğitiminden geçmiş en az iki ziraat mühendisi tarafından Ek-3 formatına uygun olarak TAD Portal üzerinden hazırlanır. Raporda;

  • Arazinin sınıfı, kullanım şekilleri ve tarımsal özellikleri,
  • Tarımsal kullanım bütünlüğüne ilişkin değerlendirme,
  • Alternatif alanlar ve tarımsal potansiyeli düşük alanların tespiti,
  • Toprak koruma projesine ihtiyaç olup olmadığı ve gerekçesi

yer alır. Rapor il müdürü tarafından onaylanır. (Madde 6)

3

Toprak Koruma Kurulu Değerlendirmesi

Arazi etüt raporu incelendikten sonra tarım dışı kullanım talepleri koşulların sağlanması halinde Toprak Koruma Kurulu gündemine alınır. Kurul;

  • Alternatif alanların uygunluğunu,
  • Tarımsal kullanım bütünlüğünün korunup korunmadığını,
  • Toplulaştırma projesi ve içme suyu havzası açısından sakınca bulunup bulunmadığını

inceler ve görüş oluşturur. (Madde 11–12)

📋
Toprak Koruma Kurulu Nedir? Oluşumu, Görevleri ve Tarım Dışı Kullanım Süreci Toprak koruma kurulunun kimlerden oluştuğunu, nasıl çalıştığını ve izin sürecindeki rolünü ayrıntılı olarak inceleyin.
4

Toprak Koruma Projesinin Hazırlanması

Arazi etüdü sonucu hazırlanacak raporlarda; toprak koruma projesine ihtiyaç olup olmadığına karar verilir ve ihtiyaç olması halinde, toprak koruma projesi talep sahibi tarafından hazırlanır veya hazırlattırılır. Proje;

  • Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük’ün yetki verdiği ya da toprak koruma projesi hazırlama konusunda sertifika almış en az bir ziraat mühendisi sorumluluğunda ilgili mühendislerce hazırlanır,
  • Yönetmelik Ek-9’daki dispozisyona uygun olarak düzenlenir,
  • Faaliyetin niteliği, projenin uygulanacağı alanın yeri, muhtemel toprak kayıpları ve bu olumsuzlukları giderecek tedbirler projede açıkça yer alır.

Valilikçe uygun görülmesi halinde proje onaylanır ve uygulatılır. (Yönetmelik Madde 17/2,3,4)

5

Karar Yazısı, Valilik Onayı ve Uygulama

  • Karar yazısı ve vaziyet planı ruhsat merciine iletilir,
  • Sekileme, drenaj, bitkilendirme gibi fiziksel tedbirler sahada tamamlanır,
  • İzin verildiği tarihi takip eden yılın sonunda denetim süreci başlar.
6

Denetim ve İzleme

Denetimler; onay tarihini takip eden yılın sonunda başlar, ikinci yılın sonunda tamamlanır. Sonuçlar Bakanlık ve kurullara bildirilir. Projeye aykırı hareket halinde idari yaptırım uygulanır. (Madde 20/1)

Proje Hazırlama Yetkisi ve Sorumluluk
  • Toprak koruma projesi yalnızca yetki belgesine sahip veya sertifikalı ziraat mühendisleri tarafından hazırlanabilir.
  • Projeyi hazırlayanlar ve onaylayanlar, toprak kayıpları ve arazi tahribatından hukuki sorumluluk taşır. (Madde 17/6)
  • Proje hazırlanmadan veya projeye aykırı hareket edilmesi halinde faaliyet durdurulur ve idari para cezası uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hayır. Zorunlu kazı veya dolgu gerektiren faaliyetlerde ya da çevre tarım arazilerinde erozyon, tuzlanma, drenaj sorunu gibi bozulmalar oluşması veya oluşma ihtimali bulunması halinde zorunludur. Arazi etüt raporu sonucunda ihtiyaç olup olmadığı belirlenir; ihtiyaç duyulmadığı durumlarda etüt raporunda gerekçesiyle birlikte açıklanır.
Hayır. Toprak koruma projesi; Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük’ün yetki verdiği ya da Bakanlığın toprak koruma projesi hazırlama sertifika programını tamamlamış mühendislerce hazırlanabilir. Yetkisiz kişilerce hazırlanan projeler geçerli sayılmaz.
Tarımsal amaçlı yapılarda il müdürlüğü tarafından inceleme yapılır ve bu tesislerin tarımsal amaçlı yapılardan olması ile hazırlanacak toprak koruma projesine uyulması şartıyla valilikçe izin verilebilir. Arazi niteliğine ve sınıfına bakılmaksızın, alternatif alan ve tarımsal kullanım bütünlüğü aranmaksızın izin verilebilmesi bu sürecin önemli bir özelliğidir. (Yönetmelik Madde 14/2)
İzin alınmadan başlanan faaliyetler, 5403 sayılı Kanun kapsamında durdurulur; idari para cezaları uygulanır ve mevzuata uygun olarak izinlendirilmesi talep edilir. İzin işlemleri başlatılmaz ise yapılaşma olması durumunda yıkım kararı alınır ve arazinin eski haline getirilmesi istenir. Yıkım masrafları sorumlulardan tahsil edilir. (Yönetmelik Madde 22)
Büyük ova koruma alanlarında tarım arazileri hiçbir surette amacı dışında kullanılamaz. Yalnızca tarımsal amaçlı yapılar ile Bakanlıkça ortaklaşa kamu yararı kararı alınmış faaliyetler için, kurulun uygun görüşüyle Bakanlık izin verebilir. Toprak koruma projesi bu sürecin zorunlu bir parçasıdır. (Yönetmelik Madde 15)
Evet. Proje onaylandıktan ve talebe izin verildikten sonra İl Tarım ve Orman Müdürlüğü teknik personeli tarafından saha denetimi yapılabilir. İzin işlemlerinin tamamlandığı tarihi takip eden yılın sonunda başlayan denetim süreci, ikinci yılın sonunda tamamlanır. Projede belirtilen tedbirlerin uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilir; aykırılık tespit edilmesi halinde idari yaptırım uygulanır. (Yönetmelik Madde 20)

Projeniz İçin Profesyonel Destek Alın

Beta Mühendislik firması olarak; tarım dışı izin başvuru aşaması, proje hazırlığı, valilik onayına kadar tüm aşamaları teknik bilgi ve tecrübemizle sizin adınıza yönetiyoruz. Mevzuata uygun, eksiksiz ve zamanında hazırlanan proje ile her zaman yanınızdayız.

İletişime Geçin ›

📄 İlgili Makaleler

08/04/2026

Toprak Koruma Kurulu Nedir? Oluşumu, Görevleri ve Tarım Dışı Kullanım Süreci

📋 Kapsamlı Rehber — 2026 Toprak Koruma Kurulu:Oluşumu, Görevleri veTarım Dışı Kullanım Süreci 🗓 04 Nisan 2026 ⏱…

Devamını Oku →
31/03/2026

Tarım Dışı Arazi İzni: Yatırımcılar İçin Eksiksiz Kılavuz

Tarım dışı arazi kullanım izni; tarım, hayvancılık ve enerji sektörlerindeki yatırımcıların sıklıkla karşılaştığı kritik bir teknik ve idari…

Devamını Oku →

Beta Asistan

Merhaba! Ben Beta Mühendislik'in AI asistanıyım. Size nasıl yardımcı olabilirim?
Örn: Mera projesi nedir? / İletişim bilgileri / Fiyat teklifi